Πώς ο κατηγορούμενος έχασε την παραγραφή της πενταετίας και παραπέμπεται εκ νέου σε δίκη για κακούργημα-Ο κατηγορούμενος δεν διέθετε τα ανάλογα αγροτεμάχια για την παραγωγή τόσο μεγάλων ποσοτήτων, παρά μόνο ιδιόκτητους αγρούς εκτάσεως 14 στρεμμάτων.
Οι αυστηρές προϋποθέσεις υπό τις οποίες η έκδοση ή αποδοχή εικονικών φορολογικών στοιχείων χάνει τον αυτοτελή, κακουργηματικό της χαρακτήρα και ενσωματώνεται σε άλλη φορολογική παράβαση προσδιορίζονται με απόλυτη σαφήνεια στην υπ’ αριθμ. 9/2026 απόφαση του ΣΤ’ Ποινικού Τμήματος του Αρείου Πάγου.
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι η μεταβολή της κατηγορίας από κακούργημα σε πλημμέλημα δεν συντελείται αυτόματα, αποκλείοντας με αυτόν τον τρόπο την πρόωρη παραγραφή αντίστοιχων υποθέσεων μεγάλης οικονομικής αξίας και στέλνοντας εκ νέου στο εδώλιο του κατηγορουμένου έναν αγρότη ειδικού καθεστώτος από τη Βοιωτία.
Αγρότης με εικονικά τιμολόγια: Το ιστορικό της υπόθεσης
Η δικαστική διαδρομή της υπόθεσης ξεκινά από έναν έλεγχο των υπαλλήλων του ΣΔΟΕ Στερεάς Ελλάδας, ο οποίος ολοκληρώθηκε στις 4 Ιουνίου 2015. Σύμφωνα με τα πορίσματα του ελέγχου, ο κατηγορούμενος, έχοντας την ιδιότητα του αγρότη ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ, φερόταν ότι κατά το 2007 αποδέχθηκε με πρόθεση 43 εικονικά τιμολόγια αγοράς γεωργικών προϊόντων (κρεμμυδιών) συνολικού βάρους 888.107 κιλών. Τα εν λόγω φορολογικά στοιχεία εμφάνιζαν ως εκδότρια μια ετερόρρυθμη εταιρεία, όμως οι περιγραφόμενες αγοραπωλησίες κρίθηκαν ως ανύπαρκτες στο σύνολό τους.
Όπως διαπιστώθηκε από τις αρχές, ο κατηγορούμενος δεν διέθετε τα ανάλογα αγροτεμάχια για την παραγωγή τόσο μεγάλων ποσοτήτων, παρά μόνο ιδιόκτητους αγρούς εκτάσεως 14 στρεμμάτων, ούτε κατείχε μεταφορικά μέσα, φορτωτικές, ζυγολόγια ή τιμολόγια αγοράς σπόρων και λιπασμάτων που να δικαιολογούν τέτοια καλλιέργεια. Η συνολική αξία των εικονικών αυτών τιμολογίων ανήλθε στο ποσό των 417.333,69 ευρώ. Ο εμπλεκόμενος συμπεριέλαβε τα στοιχεία αυτά σε σχετική αίτηση-δήλωση που υπέβαλε στη ΔΟΥ Θηβών το έτος 2008, επιτυγχάνοντας να εισπράξει ως επιστροφή ΦΠΑ το ποσό των 29.213,42 ευρώ.
Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Ευβοίας, δικάζοντας σε πρώτο βαθμό με την υπ’ αριθμ. 122/2021 απόφασή του, προχώρησε σε μεταβολή του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης. Έκρινε ότι η κατηγορία έπρεπε να υποβαθμιστεί στην απλή, πλημμεληματική της μορφή, καθώς θεώρησε ότι τα εικονικά τιμολόγια χρησιμοποιήθηκαν για την τέλεση της αχρεώστητης επιστροφής ΦΠΑ και επομένως το αδίκημα της αποδοχής απορροφήθηκε από τη γενικότερη φοροδιαφυγή. Με το σκεπτικό αυτό, και επειδή ως χρόνος τέλεσης του πλημμελήματος ορίστηκε η ημερομηνία θεώρησης της έκθεσης του ΣΔΟΕ το 2015, το Εφετείο διαπιστώθηκε ότι μέχρι την επίδοση του κλητηρίου θεσπίσματος είχε παρέλθει η προβλεπόμενη πενταετία και έπαυσε οριστικά την ποινική δίωξη λόγω παραγραφής.
Η ανατροπή από τον Άρειο Πάγο
Κατά της απόφασης αυτής αντέδρασε ο Εισαγγελέας Εφετών Ευβοίας Χρήστος Ντζούρας, ασκώντας εμπρόθεσμα αίτηση αναίρεσης για εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης, καθώς και για υπέρβαση εξουσίας. Ο Άρειος Πάγος έκανε δεκτή την εισαγγελική αίτηση, αποσαφηνίζοντας το ακριβές πλαίσιο εφαρμογής του άρθρου 66 παράγραφος 5 του Ν. 4174/2013 (όπως ίσχυε και αντικαταστάθηκε διαδοχικά από τους Ν. 4987/2022 και Ν. 5104/2024).
Το Ανώτατο Δικαστήριο επισήμανε ότι από τις ισχύουσες διατάξεις προκύπτει πράγματι ότι η πράξη της έκδοσης ή αποδοχής εικονικών στοιχείων δεν είναι αυτοτελώς κολάσιμη όταν αυτά χρησιμοποιούνται για την υποστήριξη άλλης πράξης φοροδιαφυγής, καθώς απορροφάται από την τελευταία. Ωστόσο, το δικαστήριο εξήγησε ότι η ρύθμιση αυτή τελεί υπό πολύ συγκεκριμένες νομικές αιρέσεις.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στο κείμενο της απόφασης: «Η ρύθμιση αυτή προϋποθέτει, ότι χρησιμοποιήθηκαν πράγματι τα ως άνω φορολογικά στοιχεία για τη διάπραξη ή την υποστήριξη κάποιας από τις άνω πράξεις φοροδιαφυγής, καθώς και ότι ο κατηγορούμενος έχει ήδη καταδικασθεί για τη διάπραξη ή την υποστήριξη κάποιας από τις πράξεις αυτές ή ότι έχει ασκηθεί και εκκρεμεί σε βάρος του ποινική δίωξη για τις εν λόγω πράξεις και δεν ισχύει στις περιπτώσεις που ο υπαίτιος χρησιμοποίησε μεν τα εικονικά φορολογικά στοιχεία για τη διάπραξη ή την υποστήριξη κάποιας από τις πράξεις των παραγράφων 1 έως 4, πλην όμως δεν καταδικάστηκε ούτε έχει ασκηθεί σε βάρος του σχετική ποινική δίωξη».
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από τα έγραφα της δικογραφίας αποδείχθηκε ότι η αρμόδια ΔΟΥ Θηβών δεν είχε υποβάλει μηνυτήρια αναφορά για την είσπραξη της παράνομης επιστροφής ΦΠΑ, αλλά η δίωξη είχε κινηθεί αποκλειστικά βάσει της αναφοράς του ΣΔΟΕ για το αδίκημα των εικονικών στοιχείων. Κατά συνέπεια, δεν εκκρεμούσε ούτε είχε εκδοθεί καταδίκη για την άλλη πράξη φοροδιαφυγής.
Το Ανώτατο Δικαστήριο εξήγησε τον σκοπό του νομοθέτη, αναφέροντας σχετικά: «Τούτο διότι σκοπός της ρύθμισης αυτής είναι η τιμωρία του δράστη για κάποια από τις πράξεις της φοροδιαφυγής των παραγράφων 1 έως 4 του άρθρου 66 ν. 4174/2013 [ήδη άρθρου 79παρ. 1 έως 3 ν. 5104/2024], που τελέστηκαν με τη χρήση των φορολογικών αυτών στοιχείων άλλως θα οδηγούσε, αντί της επιδιωκόμενης “άπαξ” τιμώρησης, στο αντίθετο άκρο της πλήρους ατιμωρησίας».
Το δικαστικό αποτέλεσμα
Με βάση αυτό το σκεπτικό, οι Αρεοπαγίτες έκριναν ότι το Εφετείο Ευβοίας ερμήνευσε εσφαλμένα τις σχετικές διατάξεις και δεν υπήγαγε ορθά τα πραγματικά περιστατικά στον νόμο. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι το δικαστήριο της ουσίας υπέπεσε σε αρνητική υπέρβαση εξουσίας, καθώς παρέλειψε να διερευνήσει την ουσία της υπόθεσης στη μοναδική βάση που εκκρεμούσε ενώπιόν του, δηλαδή αυτή του κακουργήματος, εφόσον η συνολική αξία των τιμολογίων ξεπερνούσε κατά πολύ το θεσμοθετημένο όριο των 200.000 ευρώ.
Κατόπιν τούτων, το ΣΤ’ Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου έκανε δεκτό ως βάσιμο τον λόγο αναίρεσης του Εισαγγελέα. Με την απόφαση ΑΠ 9/2026 το Ανώτατο Δικαστήριο αναίρεσε την υπ’ αριθμ. 122/2021 απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Ευβοίας και παρέπεμψε την υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές, προκειμένου ο κατηγορούμενος να δικαστεί εκ νέου για τις αποδιδόμενες πράξεις σε βαθμό κακουργήματος.
dikastiko.gr
